Przed nami kolejny wyjazd i kolejny webinar. Tym razem będzie o Alternatywnych Metodach Komunikacji. Ciekawy choć bardzo obszerny temat wpadł mi w ręce zupełnie przez przypadek. Antek ma jaz 6 lat i nie ma problemów z komunikacją (zazwyczaj) niemniej mój dzisiejszy wpis poświęcony jest dzieciom z autyzmem i niedosłuchem, które mają problemy z werbalnym porozumiewaniem się. Mowa więc o komunikacji wspomagającej i alternatywnej (ACC).

Metoda wspomaganej komunikacji jest już bardzo długo wykorzystywana w terapii dzieci i dorosłych z autyzmem. Jak wiecie niedosłuch często połączony jest z innymi schorzeniami. Najczęstszym jest własnie autyzm. Bardzo wiele z was pisząc do mnie prosi o porady w sprawie rehabilitacji schorzeń zespolonych tj, niedosłuchu z autyzmem. Stąd mój dzisiejszy wpis i pomysł na kolejny webinar. 

Metoda o której mowa od bardzo wielu lat wzbudza dość dużo kontrowersji, dotyczą one przede wszystkim samodzielności osoby wypowiadającej się, czyli osoby wspomaganej. Pozorna prostota tej metody powoduje mylne przekonanie, że może być ona wykorzystywana przez każdego opiekuna (rodzica, terapeutę) w stosunku do każdej niemówiącej osoby. Tak oczywiście nie jest. Pamiętajmy, ze każda terapia wymaga choćby minimalnego przygotowania pod okiem specjalisty. Czasem bowiem, nawet nieświadomie i z dobrymi intencjami, możemy wyrządzić więcej krzywdy, niż pożytku. Nie oznacza to jednak, że powinniśmy się bać nowych metod. Absolutnie nie, chodzi bardziej o odpowiedzialne podejście do tematu. 

Pamiętajmy także, że u autystyków zaburzenia rozwoju mowy mają wpływ na cały obszar ich funkcjonowania. Jak pisze w swoim Poradniku Logopedycznym Marzena Mieszkowicz: Potrzeba komunikowania się z otoczeniem to bez wątpienia najważniejsza potrzeba psychiczna każdego człowieka. A zatem, gdy mowa jest poważnie zaburzona warto dziecku pomóc stosując adekwatnie do jego potrzeb wspomagające lub alternatywne sposoby porozumiewania się.
Komunikacja wspomagająca to wszelkie sposoby, jakimi ludzie przekazują informacje, kiedy nie mogą mówić, lub gdy mówią niewyraźnie. Komunikacja Alternatywna jest to porozumiewanie się metodą zastępującą mowę. Jest więc ogromna różnica między zastępowaniem, a wspomaganiem mowy.
Wśród metod alternatywnych największą popularnością cieszą się: mima i pantonima, fonogesty, alfabet punktowy, sygnałowo-dotykowy system porozumiewania się, daktylografia oraz język migowy. Wszystkie te metody szczegółowo opisane są w Poradniku Logopedyczny Marzeny Mieszkowiecz, więc nie będę tutaj ich opisywać, zapraszam na webinar :)

Dziś znów o terapii logopedycznej, bowiem temu służy przede wszystkim mój blog. Pokażę kilka ćwiczeń, z którymi mierzymy się codziennie. I to w sumie jest tu najważniejsze. Ćwiczymy regularnie, tak aby pomóc dziecku rozwijać się prawidłowo. Wiecie, że Utracone zdolności słuchowe mogą być odzyskane poprzez wychowanie słuchowe? Wychowanie słuchowe, którego celem jest stymulowanie umiejętności słyszenia, a także rozbudzanie zainteresowania światem dźwięków, poprzez dostarczanie dziecku bodźców słuchowych.

Terapia logopedyczna dziecka z wadą słuchu jest często procesem długotrwałym, wymagającym pełnego zaangażowania zarówno ze strony specjalistów, dziecka, jak i rodziców lub opiekunów. Wielokrotnie już wspominałam, że rehabilitacja rozpoczyna się od uświadomienia dziecku istnienia dźwięku (pamiętam jak godzinami słuchaliśmy odgłosów kapania wody, przejeżdżającego pociągu, czy piania koguta :), poprzez jego lokalizowanie, aż do rozwoju mowy. W procesie rehabilitacji bardzo duże znaczenie ma wczesna diagnoza i wczesne aparatownie. (w naszym przypadku 5. miesiąc życia). Pamiętajcie! Naszym głównym celem jest dążenie do językowego  porozumiewania się dziecka z wadą słuchu. 

Wychowanie słuchowe obejmuje różnorodne grupy ćwiczeń, a w tym:
• Ćwiczenia słuchowe z wykorzystaniem bodźców werbalnych – zanim zacznie się mówić do dziecka należy zwrócić na siebie jego uwagę. Zdania powinny być adekwatne do etapu terapii, na którym znajduje się dziecko.
• Ćwiczenia z instrumentami – różnorodne zabawy na sygnał, których podstawą jest warunkowanie. Na początku terapii najlepiej wykorzystać bębenek, który jest słyszany nawet przez dzieci z głębszym stopniem niedosłuchu. Stopniowo wprowadza się nowe instrumenty i zwiększa poziom trudności wykonywanych ćwiczeń.
• Ćwiczenia słuchowe logorytmiczne – związane są z ruchem i muzyką. Usprawniają ruchy całego ciała (zarówno małą, jak i dużą motorykę, czyli tańczymy razem z dzieckiem).
• Ćwiczenia dotyczące konkretnego zakresu pojęć – zabawy polegające np na: dokładaniu obrazków do takich samych przedmiotów, układaniu obrazków, tworzeniu historyjek obrazkowych, usprawiedliwienia pamięci, opowiadaniu, kojarzeniu, liczeniu itd. I o tym właśnie dziś. Ponieważ Antek, jak wiecie,  ma już 6 lat, toteż na jedne zajęcia z nim muszę mieć przygotowane co najmniej 20 ćwiczeń. Doskonale sprawdzają się w tym zakresie książeczki, Których mamy niezliczoną już ilość z wydawnictwa Zielona sowa. Łatwo także znajdziecie tego typu ćwiczenia w Internecie. 

Oto kilka z nich. 

Kolejnym cudownym wynalazkiem (cioci Kasi)  jest gra Story Cubes, czyli Kości opowieści. Zabawa polega na tym, że rzucamy odpowiednią ilością kości (Antek trzema, my pięcioma) i z obrazków, które nam się pojawiają układamy historyjkę. Kości pobudzają kreatywność, ćwiczą mówienie i słuchanie, uczą improwizacji językowych. Zabawa świetna dla całej rodziny, a i śmiechu co nie miara. 

Wersja Antka (oczywiście zmyślona :):

Byłem smutny, kiedy mama zamknęła mnie w pokoju i kazała czytać książkę.

Poniżej przedstawiam Wam jeszcze poziomy i etapy programu rehabilitacji słuchu opracowane w ośrodku warszawskim przez Joannę Szuchnik. Może się przydać :)

1. Detekcja dźwięku
W tym etapie kształtuje się możliwość zauważania obecności lub braku dźwięków w otoczeniu. Dziecko uczy się reagować na dźwięk. Wykorzystuje się zarówno dźwięki werbalne jak i niewerbalne.
2. Różnicowanie cech dźwięku
Jest to zdolność określania, czy dwa bodźce są takie same, czy różne. Dziecko koncentruje się na porównywaniu cech akustycznych dźwięków. Dyskryminacja odnosi się do dźwięków otoczenia oraz dźwięków mowy. Dziecko uczy się dostrzegać i odpowiadać w zróżnicowany sposób na dostarczane bodźce słuchowe.
3. Identyfikacja dźwięku
Etap ten polega na utożsamianiu dźwięków z konkretnymi sytuacjami, przedmiotami, zwierzętami. Jest to możliwość określania poprzez powtórzenie, wskazanie, lub napisanie usłyszanych dźwięków mowy.
4. Rozpoznawanie i rozumienie mowy
Jest to umiejętność rozpoznawania dźwięków mowy przejawiająca się między innymi adekwatnym odpowiadaniem na pytania, wykonywaniem poleceń, uczestnictwem w dialogu. Poprzez ćwiczenia tego etapu dziecko zaczyna rozumieć, co słyszy i może utożsamiać dźwięk z wypracowanym poprzez doświadczenie poprzednich etapów wzorem.
5. Sytuacja dialogowaPoziom zwykłej rozmowy obejmuje identyfikację dźwięków – głównie sygnałów mowy, spośród zamkniętego zestawu, którego tematyka i trudność zmieniają się wraz ze zwiększaniem umiejętności ćwiczącego.

Pamiętajcie! Warunkami powodzenia wychowania słuchowego są: wczesne zdiagnozowanie, regularny – satysfakcjonujący kontakt pomiędzy rodzicami i specjalistami wspomagającymi rozwój mowy, natychmiastowe zastosowanie aparatów słuchowych (w razie konieczności implantu ślimakowego), wczesne podjęcie wychowania słuchowo – językowego.

Powodzenia!

My czytamy naprawdę dużo. Od razu wyjaśniam, że Antoś czyta "aktywnie", to znaczy często przerywa, biega, podskakuje, wyrywa mi książkę i na podstawie obrazków sam układa historie... Chyba nie tylko ja uważam, że taki sposób czytania jest ok. Wielu rodziców błędnie sądzi, że dziecko zainteresowane czytaniem, siedzi cichutko przez godzinę z otwartą buzią i uważnie słucha. To nie jest prawda! Dziecko, przeżywa losy bohaterów, często się z nimi utożsamia. Chcąc pokazać, albo najzwyklej w świecie, wyładować emocje po prostu nie może usiedzieć w miejscu. To jak najbardziej normalne. Do lamusa więc odłóżmy zdjęcia na których babcia czyta bajki, a usadzone w koło niej dzieci z uwagą  jej słuchają. 
My czytamy często zwłaszcza, gdy kładziemy się spać. W naszym wydaniu wygląda to czasem komicznie, bowiem zdarza się, że nie zauważę nawet kiedy Antek ściągnie implant i czytam na zasadzie gadała baba do obrazu :) Kiedy już padam i sił mi brakuje, a dziecko smacznie śpi zauważam, że implant spokojnie leży na szafce już wyłączony, więc od dobrych kilku chwil. Nie zmienia to faktu, że o wysoki poziom czytelnictwa w moim domu nieustannie walczę. Kiedyś, pełna entuzjazmu kupiłam Olkowi książkę, jedną z serii Pana Samochodzika. Co jakiś czas pytałam: 

- Olek, o czym teraz czytasz?

Odpowiedź zawsze była jednakowa:

- Płyną łodzią.

- Olek - zapytałam w końcu zezłoszczona. - Czy ty w ogóle czytasz tę książkę?

- Własnie przerwałem mamo,bo strasznie nudna. Tylko pływają!

Z Antkiem jest trudniej. Antoś lubi wartką akcję, lubi jak się coś dzieje, najlepiej gdyby opowiadania były krótkie i treściwe.Oto nasz top wśród książek dla dzieci. Dodam, ze nasze bajki niezmiennie zajmują pierwsze miejsce na tej liście, ale skromnie ich tu nie zamieszczam:)

Po czym poznać dobrą książkę dla dzieci? Moim zdaniem po tym, że mały czytelnik domaga się czytania jej na każdym kroku do momentu, aż ujrzy ostatnią stronę. A że Antek jest naprawdę w tej kwestii wymagający, toteż polecamy:

nr 1 Bajki uśmiechajki Barbary Stańczuk   

Książeczka zawiera 12 bajek dla najmłodszych, które są swoistego rodzaju poradnikiem pozytywnego myślenia dla dzieci. To cudowny przewodnik po emocjach i trudnych pytaniach zarówno dla dzieci jak i ich rodziców. Bajki zawierają morał i pokazują, jak przekuć negatywne emocje w pozytywne myślenie. Przede wszystkim jednak rozprawiają się ze złością, kłótnią nienawiścią, strachem i smutkiem po stracie pupila. To świetna propozycja dla tych, którzy uczą swoje dzieci rozwiązywać problemy i stawiać im czoła.

nr 2 Longin tu byłem Marcina Prokopa

U nas absolutny hit. I choć mogłoby się wydawać, że książka dla nas dzieci PRL-u najmłodsi zaśmiewają się przy niej do łez. Olek niemal połknął ją w dwa wieczory, Antek uwielbia gdy czytam, zwłaszcza o wycieczce całej rodziny Longina do Paryża:)

nr 3 w naszym domu to Piękne opowieści dla 6-latka
To cudowna książeczka zwierająca mądre i ponadczasowe baśnie, zabawne opowieści i urocze wierszyki Królowa śniegu, Jaś i Małgosia, czy Lew i szczur to tylko niektóre z nich.
To oczywiście tylko niektóre z naszych propozycji, wkrótce zamieszczę kolejne z krótkim ich opisem :)

Czasem jestem zła na to, że czas biegnie tak szybko i ani ja, ani chłopcy, tak naprawdę nie mamy czasu odetchnąć. U nas w ostatnim czasie, jak to w przesileniu wiosennym, trochę przeziębień, kaszlu kataru, na szczęście wszystko w normie. Antoś cały czas pracuje z logopedą, dodatkowo jeździmy na zajęcia biofeedbacku co uważam za genialne. Nie wiem czy wiecie, ale metoda biofeedback wykorzystywane jest nie tylko w terapii,  ale i w psychologii, w sporcie, czy w biznesie.

W ostatnim czasie dużo się u nas dzieje. Hm... Mam wrażenie, że często w ten sposób zaczynam kolejne posty :) Tym razem jednak naprawdę tak jest. Szczęśliwie od poniedziałku zaczęły się u nas ferie zimowe długo wyczekiwane i przeze mnie i przez Olka. Antoś, póki co, chodzi do przedszkola, ale też tylko do środy bo we czwartek jedziemy do mojej siostry Marty do Warszawy. Wielka to dla nas radość, bo planujemy wybrać się w tę podroż pociągiem. Przyszły tydzień też już mamy zaplanowany. Tym razem góry i nasza Bajeczka i po cichu  mam nadzieję nasz wspólny pomysł (mój i Agnieszki) nabierze rumieńców. Póki co, intensywnie pracujemy nad nasza książką. Praca na ukończeniu, przede mną do napisania jeszcze jedna bajka i ogólna korekta całego materiału, przed Olkiem jeszcze kilka wieczorów z kredkami. Daje nam to jednak ogromną radość i pozawala na wspólne spędzanie czasu oraz zaangażowanie w jeden projekt. To ważne, bo czujemy tę wenę twórczą, którą u mnie podsyca entuzjazm Olka, a w Olku wizja przyszłej sławy XD

Cudowne jest również to, że odezwali się do mnie dawni uczniowie, którzy proponują pomoc w wydaniu naszego działa. To cudowne. Dziękuję :)

Nie mogę tu oczywiście zamieścić moich literackich dokonań, wrzucę jednak chociaż króciutkie fragmenty bowiem chciałabym żebyście mieli ogląd na całą sprawę:)